9 - De oorlog na de oorlog
Aflevering 9 - De oorlog na de oorlog
Om de filmpjes te kunnen bekijken heeft u de Adobe Flash Player nodig en moet uw browser Javascript ondersteunen.
Bekijk aflevering 9: 'De oorlog na de oorlog'
Bron: NPS
Media:
-
Aflevering 9 - De oorlog na de oorlogAflevering 9 - De oorlog na de oorlogBekijk aflevering 9: 'De oorlog na de oorlog'Bron: NPSDuitse ambassadeur op 4 meiDuitse ambassadeur op 4 meiDe Duitse ambassadeur Thomas Läufer heeft op 4 mei een drukke dag. Hij is aanwezig bij een aantal oorlogsherdenkingen (o.a. in Vught). Op de centrale herdenking in Amsterdam is hij (nog) niet welkom, dat ligt te gevoelig.Bron: De Oorlog, deel 9 (4 min. 12 sec.)
-
'De Bezetting' van De Jong op tv'De Bezetting' van De Jong op tvIn de jaren vijftig raakt de oorlog op de achtergrond. Maar door de 21-delige tv-serie 'De Bezetting' (1960-65) van dr. L. de Jong raakt de oorlog weer in de belangstelling. Een miljoenenpubliek ziet voor het eerst het hele verhaal.Bron: De Oorlog, deel 9 (2 min. 14 sec.)Dagboek Anne FrankDagboek Anne FrankOtto Frank kreeg het dagboek van zijn dochter Anne in de zomer van 1945 in handen en liet het aan vrienden lezen. Die (o.a. Jan Romein) adviseerden hem er een uitgever voor te zoeken. Het boek wordt een bestseller.Bron: De Oorlog, deel 9 (1 min. 33 sec.)
-
Oorlog niet voorbij in mei 1945Oorlog niet voorbij in mei 1945De Oorlog in Europa is afgelopen in mei 1945, maar nog lang niet voorbijBron: De Oorlog, deel 9 (22 sec.)Proces Eichmann in IsraëlProces Eichmann in IsraëlDe Israelische geheime dienst ontvoerde in 1960 de Duitser Adolf Eichmann in Argentinië en bracht hem naar Israël. In Jeruzalem stond hij in 1961 terecht voor zijn rol in de holocaust. Harry Mulisch deed verslag.Bron: De Oorlog, deel 9 (6 min. 52 sec.)Van Agt voor vrijlating Drie van BredaVan Agt voor vrijlating Drie van BredaMinister van Justitie Van Agt betoogt in 1972 in de Tweede Kamer dat de Drie van Breda moeten worden vrijgelaten. De rechtstaat eist dat 'een straf waarmee verder geen redelijk doel meer te bereiken valt, wordt beëindigd.'Bron: De Oorlog, deel 9 (3 min. 8 sec.)
9. De oorlog na de oorlog
Duitse ambassadeur wil meedoen aan herdenking op De Dam
Eigenlijk is de Tweede Wereldoorlog nooit helemaal weggeweest. Al bijna 65 jaar heeft de herinnering aan de ingrijpende gebeurtenissen van die tijd een belangrijke stempel gedrukt op de Nederlandse samenleving.
De verhouding met Duitsland heeft daar steeds een belangrijke rol in gespeeld. Lange tijd was die totaal verstoord, maar de laatste jaren is er een steeds normalere relatie tussen de beide buurlanden ontstaan. Maar nog niet alles is gladgestreken.
De Duitse ambassadeur is tegenwoordig welkom op allerlei herdenkingsplechtigheden. In dit afsluitende deel van De Oorlog is hij onder andere te zien als gast in het voormalig concentratiekamp Vught. Maar op de jaarlijkse dodenherdenking op de Dam mag hij nog niet komen. Dr Thomas Läufer, de huidige ambassadeur, betreurt dat. Hij zegt tegen presentator Rob Trip dat hij hoopt dat die beperking spoedig kan worden opgeheven.
De herdenking van de oorlog gaat al terug naar 1946. Toen werd in een afgeladen Olympisch Stadion een massaspel gespeeld waarin de landkaart van Nederland op het Olympische gras was uitgetekend, en waarbij allerlei groepen hun eigen rol in de oorlog uitbeeldden. Later werden herdenkingen ook vaak omstreden.
Vooral in de periode van de Koude Oorlog, toen de tegenstellingen tussen communisten en niet-communisten in Nederland steeds heviger werden. Vooral de herdenking van de Februaristaking werd daardoor getroffen – er is een jaar geweest dat er op één dag vier herdenkingen werden gehouden bij het beeld van de Dokwerker in Amsterdam.
De herinnering aan de Jodenvervolging is lange tijd belemmerd door het gebrek aan een geschikte plek om te herdenken. Zo hebben er in 1952 vele duizenden mensen gedefileerd langs een met as uit Auschwitz gevulde urn, die in Amsterdam in een uitvaartcentrum was neergezet.
Het besef van de ramp die de Nederlandse Joden was overkomen kreeg vanaf 1960 een impuls door de televisieserie De Bezetting van dr. L. de Jong. In het begin van de jaren zestig werd die belangstelling bovendien gewekt door de arrestatie en berechting van Adolf Eichmann, één van de uitvoerders van de massale deportaties. In de tv-serie vertelt de schrijver Harry Mulisch over de periode dat hij het Eichmann-proces als verslaggever bijwoonde.
Een ommekeer in de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog vond plaats in 1972, toen de discussies losbarstten rond de Drie van Breda. Het kabinet wilde drie Duitse oorlogsmisdadigers vrijlaten omdat hun straf geen enkel doel meer diende, maar uit de samenleving kwamen zulke felle en emotionele protesten dat dat plan moest worden ingetrokken.
In de tv-serie komt onder andere aan de orde hoe de gevangenen zelf op die zaak reageerden; één van hun bewakers hield er destijds een dagboek over bij. De herinnering aan de oorlog werd sindsdien veel emotioneler en er kwam meer aandacht voor de psychische gevolgen die de kampen en andere oorlogservaringen voor betrokkenen bleken te hebben. In die periode heeft Nederland een uitgebreid stelsel van welzijnsmaatregelen ontworpen om de oorlogsgetroffenen goed te helpen.
Daarnaast stelt presentator Rob Trip aan de orde hoe de Tweede Wereldoorlog ook steeds meer de norm van goed en kwaad bepaalde in het naoorlogse Nederland. En dat terwijl de Europese landen door hun onderlinge samenwerking, vooral in de EU, actief hebben geprobeerd om een nieuwe oorlog in Europa te voorkomen.
De toenadering tussen Duitsland en Frankrijk is daarvoor, zo concludeert de tv-serie, van beslissende betekenis geweest.
Zondag 20 december, NPS, De Oorlog deel 9, De oorlog na de oorlog, Nederland 2, 20.15 uur
Herhaling: zaterdag 26 december, Nederland 2, 13.10u.

Meer over deze aflevering
Reacties
De tv-serie De Oorlog is afgelopen, Reacties is gesloten.
Al bijna 65 jaar drukt de herinnering aan de gebeurtenissen van de Tweede Wereldoorlog een stempel op de Nederlandse samenleving; deel 9 van “De Oorlog” gaat hierover. Vraag blijft echter waarom de redactie van “De Oorlog” weinig oog heeft gehad voor wat er tussen mei 1940 en mei 1945 is gebeurd met de schepen en de bemanningen van de Nederlandse koopvaardij, die zich gedurende de oorlog buiten bezet gebied bevonden. Ondanks beperkte middelen heeft deze koopvaardij de eer van de Nederlandse vlag op alle wereldzeeën hoog gehouden. De geschiedenis over de koopvaardij kent naast het werk van Bezemer ruim 3oo verhalen (opgetekend in ‘Scheepsrampen in oorlogstijd’) waaraan de redactie in de serie “De Oorlog” aandacht aan had kunnen besteden. Vraag: Wil de reactie van de oorlog hun sublieme serie uitbreiden met nog een deel als document en als ‘monument’ voor de zeelieden, die tijdens de oorlog hun leven lieten? Hoewel er veel over de koopvaardij veel is beschreven zijn er nog tal van vragen te beantwoorden. Zo zou de redactie zich o.a. kunnen verdiepen in Japanse gegevens, die betrekking hebben op de Japanse bemoeienis met de Nederlandse koopvaardij. Drs. Willem Geluk. ‘’ In times of war, but not before God and the Sailors we adore But when war is over and peace remitted God is forgotten and the Sailor quitted”
Iedere weergave van een onderwerp heeft natuurlijk zijn beperking, maar laten we nu niet de indruk wekken of laten bestaan dat na de vrijlating van de Drie/Twee van Breda de berechting en bestraffing e.d. was afgerond. Jammer dat er geen aandacht is besteed aan de lijst van niet-veroordeelde of ontsnapte oorlogsmisdadigers. Dan is het ook duidelijk dat het mooie beeld van samenwerking van na de oorlog niet zo mooi is als de realiteit liet zien. Wat een moeite om Auke Pattist te vervolgen en wat een tegenwerking op allerlei gebied. Wat een rare toestand dat die man veroordeeld en wel nog werkte voor de Nederlandse Hembrug fabriek, en daar gastarbeiders voor wierf. Wat een wonderlijke zaken rondom de vervolging van Dirk Hoogendam. Duitsland dat niet zomaar wilde vervolgen, beschermde zogenaamde eigen staatsburgers, ook als het ging om gevluchte SS Nederlanders. Raar dat dossiers van die oorlogsmisdadigers zo weinig informatie bevatten en dat in de jaren 1990-2000 nog zoveel gemartelden alsnog hun verhaal moesten doen, voor de pers, omdat jusititie de info niet had. Misschien allemaal slordigheidjes in de marge op het totaal van de afwikkeling van een oorlog, maar meteen duidelijk dat het allemaal minder simpel ligt dan ik vanavond heb gezien.
Herinner me nog goed hoe ik in mijn jeugd het proces tegen Eichmann heb gevolgd. Mijn belangstelling werd toen gewekt en sindsdien ben ik me uitgebreid gaan bezighouden met de processen die geleid hebben tot de opkomst van Hitler en de misdaden van de Nazi's. Het vereist wel wat studie om zoiets te kunen begrijpen en te doorzien. Het bezoek aan diverse concentratiekampen met leden van de ANTIFA hebben mijn ogen geopend. Vandaag de dag vraag ik me af of het onderwijs niet te kort schiet om zogenaamde leiders te ontmaskeren als zijnde haatzaaiers tegenover andere groepen in de samenleving. De meeste media schieten hierin ( ondanks deze mooie serie) tekort in hun berichtgeving en analyses. Het gevaar van opkomend fascisme is nog steeds niet geweken en de jeugd is ongeinteressseerd en hierop totaal niet voorbereid. Zie momenteel maar eens hoe er gedacht wordt over de politici in Den Haag en de vraag om een sterke leider.
Ik vond de serie zeer interessant, helaas moet ik zeggen dat bij het laatse deel, zoals gewoonlijk, zeer beperkt tijd en aandacht besteed werd ( 2 minuten) aan het herdenken van de slachtoffers uit Ned-Indie, tijdens de Japanse bezetting. Het progamma duurde een klein uur! Ik vind dit jammer, want herdenken in Nederland betekent ook de Nederlandse en Indische burgers! Weer wordt de geschiedenis uit het voormalig Indie niet helemaal weergegeven, jammer!