7 - Oorlog in Indië
Aflevering 7 - Oorlog in Indië
Bekijk aflevering 7: 'Oorlog in Indië'
Bron: NPS
Media:
-
Aflevering 7 - Oorlog in IndiëAflevering 7 - Oorlog in IndiëBekijk aflevering 7: 'Oorlog in Indië'Bron: NPSJapanse bezetting IndonesiëJapanse bezetting IndonesiëDe Japanse bezetting bracht nieuwe dingen voor de Indonesiërs: buigen voor Japanners, een verbod om radio's te hebben, journaals voor Indonesiërs en straatgymnastiek.Bron: De Oorlog, deel 7 (3 min. 26 sec.)
-
Duitser filmt opkomend JapanDuitser filmt opkomend JapanDe Duitser Colin Ross filmt vol bewondering het opkomende Japan, een Duitse bondgenoot. De hakenkruisvlag op zijn uit Duitsland meegenomen Mercedes wekt enthousiasme. Ook Japan heeft meer Lebensraum nodig.Bron: De Oorlog, deel 7 (1 min. 11 sec.)Nederlanders in JappenkampenNederlanders in JappenkampenNa de capitulatie van Nederlands-Indië werden Nederlandse krijgsgevangenen en burgers opgesloten in kampen en woonwijken, zoals in Tjideng. Dagboek Margaretha Ferguson.Bron: De Oorlog, deel 7 (2 min. 56 sec.)Japan voor Indonesisch nationalismeJapan voor Indonesisch nationalismeOp 8 september 1944 krijgen de Indonesische nationalisten toestemming van de Japanners om op een later tijdstip onafhankelijk te worden. Geweld is daarbij geoorloofd, meent nationalist Hatta. Schoolkinderen krijgen militaire training.Bron: De Oorlog, deel 7 (2 min. 52 sec.)
-
Amerikaanse film: The Battle of MidwayAmerikaanse film: The Battle of MidwayIn juni 1942 probeerde een Japanse legermacht tevergeefs de Amerikanen bij het eiland Midway in de Stille Oceaan te verslaan. Amerikaanse legerfilm in kleur met stemmen Hollywoodsterren en regie van John Ford.Bron: United States Navy, 1942; Public Domain, 18 min.Soekarno rekruteert voor BirmaspoorlijnSoekarno rekruteert voor BirmaspoorlijnJapan heeft 'werksoldaten' nodig om wegen en spoorlijnen te bouwen en Soekarno helpt hen deze te rekruteren. Deze 'romoesja's' werken o.a. met krijgsgevangenen aan de Birmaspoorlijn.Bron: De Oorlog, deel 7 (1 min. 42 sec.)
7. Oorlog in Indië
Veel onbekend beeld in Indisch deel van serie De Oorlog
Maar daarnaast leidde die bezetting ook tot een versnelling in de politieke situatie: de rol van Nederland als koloniale mogendheid was onverwacht snel uitgespeeld.
Aan die ontwikkelingen besteedt de NPS-serie De Oorlog veel aandacht in deel 7, Oorlog in Indië. Wat in deze aflevering vooral opvalt is dat er veel filmbeelden in zijn opgenomen die tot dusver nooit eerder op de Nederlandse televisie zijn vertoond.
Opvallend is bijvoorbeeld een Duitse film over de ambities van Japan om de westerse landen uit Azië te gooien, en er zijn ook onbekende Japanse filmjournaals te zien. Heel bijzonder zijn ook kleurenopnamen van de Japanse aanval op de Amerikaanse vloot in Pearl Harbor.
Voor deze aflevering is presentator Rob Trip met een filmploeg onder leiding van regisseur Gerda Jansen Hendriks heel Java doorgereisd. Hij vertelt het verhaal op de locaties waar de strijd zich destijds afspeelde.
Dat begint al op 10 mei 1940: dan is er in Azië weliswaar nog geen oorlog uitgebroken, maar Nederlands-Indië verliest op slag het contact met het moederland waardoor het totaal op zichzelf is aangewezen. Het hoopt op steun uit de Verenigde Staten maar begint toch maar zelf een wapenindustrie op te bouwen.
De Japanse dreiging neemt snel toe. Japan wil zijn macht vergroten en heeft daarvoor olie, rubber en andere grondstoffen nodig, die in Nederlands-Indië ruim voorhanden zijn. De Nederlands-Indische regering weigert Japan een voorrangspositie te geven bij de levering van olie en daarmee wordt Nederlands-Indië een belangrijk doelwit.
Na de verrassingsaanval op Pearl Harbor verslaat de Japanse vloot de geallieerde schepen in de Slag in de Javazee, eind februari 1942. De Indonesische bevolking had haar hoop gevestigd op de verdedigingskracht van het Koninklijk Nederlands Indisch Leger (KNIL), maar dat biedt bij de nadering van de Japanse troepen verrassend weinig tegenstand.
Een echtgenote van een Nederlandse ambtenaar walgt daarvan, ze vindt dat Java op een presenteerblaadje aan de Japanners wordt aangeboden en vertrouwt aan haar dagboek toe dat ze niet wist hoe ze die boodschap aan haar bedienden moest brengen.
Het Nederlands prestige is daarmee enorm geslonken. Vervolgens worden Nederlanders massaal in Jappenkampen geïnterneerd, de soldaten in krijgsgevangenkampen, en de burgers in speciale mannen- en vrouwenkampen. De toestand wordt daar steeds slechter, zeker door gebrek aan voedsel en medische verzorging. Ongeveer een op zes overleeft die kampen niet.
Ook de Indonesische bevolking heeft veel te lijden: dwangarbeid en hongersnood richten een slachting aan onder de miljoenen Indonesiërs.
Rob Trip spreekt met een Indonesische burger die allesbehalve gelukkig was met het Japanse optreden destijds – die periode wakkerde het verlangen naar onafhankelijkheid bij de Indonesiërs sterk aan. Nationalistenleider Soekarno, die voor de oorlog door de rechter veroordeeld was wegens haatzaaien, krijgt van de Japanners steeds meer toezeggingen los die de onafhankelijkheid dichterbij brengen.
Hij is daar door Nederland altijd ernstig op aangevallen, maar tegenwoordig breekt toch steeds meer het besef door dat de oude koloniale verhoudingen toch niet meer te handhaven waren.
Dat blijkt wel na de capitulatie van de Japanners, op 15 augustus 1945. De nationalisten hebben dan een republiek Indonesia uitgeroepen, maar die heeft nog geen enkele status. Op straat heerst wanorde, omdat groepen revolutionaire jongeren wraak willen nemen op blanken en op Japanners. De oorlog eindigt in Indië niet in vreugde, maar in volstrekte chaos.
Zondag 6 december, NPS, De Oorlog deel 7, Oorlog in Indië, Nederland 2, 20.15 uur
Herhaling: zaterdag 12 december, Nederland 2, 13.40u

Meer over deze aflevering
Reacties
De tv-serie De Oorlog is afgelopen, Reacties is gesloten.
Beste redactie.... Met interesse volg ik de hele serie, waarvoor petje af. In een vlotte montage wordt een heleboel verteld. En het blijft boeiend. Toch heb ik zo puntjes van kritiek.. Bijvoorbeeld dat in deel 7 en in deel 8 te weinig aandacht is voor het gewone dagelijks leven van de gewone mensen. Zowel Nederlanders en zowel Indonesiërs. Op deze pagina van deel 7 staat in de inleiding: ".......onnoemelijk veel leed met zich mee, voor de Nederlanders daar, maar ook voor de Indo-Europeanen ........" Hier wordt een onderscheid gemaakt tussen Nederlanders en Indo-Europeanen die er nooit was.. Gesuggereerd wordt dat het 2 verschillende groepen zijn. Maar de werkelijkheid was dat 70% van de Nederlanders ..Indo-Europeanen waren. "Nederlanders" wordt hier gebruikt voor alleen de blanke Nederlanders, Hetzelfde is verderop in de tekst misschien ook terug te zien in deze zin: ".......Vervolgens worden Nederlanders massaal in kampen geïnterneerd, de soldaten in krijgsgevangenkampen, en de burgers in speciale mannen- en vrouwenkampen.........." 100.000 burgers en 40.000 krijgsgevangenen mag je inderdaad massaal noemen... maar als je het zo formuleert dan suggereer je dat de grote meerderheid van Nederlanders geinterneerd werden.Wat niet zo is, want meer dan de helft, voornamelijk indo's, zat niet in de kampen Indisch4ever http://indisch4ever.web-log.nl/indisch4ever/boeroeng_pikirans/index.html
CENCUUR !!! De Nederlandse koopvaardij heeft in de oorlogsjaren , ondanks beperkte middelen, de eer van de Nederlandse vlag op de zeeën hoog gehouden. Ondanks dat de verliezen groot waren was er bij uitzondering op 11 11 1942cin de Indische Oceaan succesvolle tegenstand tegen Japanse pirateij (raiders). Onvoorstelbaar dat deze succesvolle treffer niet in deel 7 van de uitzending werd uitgezonden, maar wel iets over de verliezen. Een toelichting op deze 'succesvolle zeeslag tussen de Nederlandse tanker, de HMIS Bengal enezijds en de Hokoku Maru en Aikoku Maru anderzijds op deze reactiesite werd echter door de redactie van De Oorlog/NPS gecensureerd. Maar wie zijn voorgangers echter niet noemt (eert) is geen toekomst waard. Willem Geluk.
Jammer dat er niet over de Indoduitsers en Duitsers gesproken wordt. Zij kwamen ook in kampen terecht. Nederland ging in oorlog tegen de Duitsland. Alles wat duits was, werd in Indie opgepakt en geinteneerd. Een nederlands schip De Imhof met gevangenen van duitse afkomst die in het ruim zaten opgesloten zijn allemaal verdronken. Alles in het ruim was vergrendeld. De bemanning vond het niet belangerijk om de ruimen open te gooien.
Ik vind het goed dat er zoveel aandacht is besteed aan Indonesia en de zelfstandigwording daarvan. En aan de oorlogsvoering op zichzelf, heel die tactische oorlogsvoering incl.de achtergronden. Maar naast de zes uitzendingen over Nederland in oorlogstijd is één over Indië wel heel erg karig. Bovendien miste ik pijnlijk veel belangrijke punten: -niet genoemd wordt het grote aantal kampen. -ook in Japan waren krijgsgevangen (werk)kampen. -de vreselijke rampen van de 15 transportschepen o.a. de JunyoMaru (5620 slachtoffers). -de meeste gezinnen werden uiteengerukt, jongetjes vanaf 10 jaar werden in aparte kampen gezet. -doodsberichten van mannen zonder te weten of ze juist waren en wat er was gebeurd. -ziekten, geen medicijnen, vooral eiwittekorten, velen stierven daardoor aan hongeroedeem. -over aantallen slachtoffers: in de doctoraalscriptie "Paradise in Peril" van H.Bussemaker, 18 sept.2001 worden de volgende getallen genoemd: ..van de 350.000 Nederlanders (in N.O.I) zijn 45.000 omgekomen d.i.14% ..Geprojecteerd op Nederland : 9 miljoen = 1,2 miljoen doden. ..In werkelijkheid inclusief Joodse slachtoffers ca. 130.000 doden Kortom, ik vind het schrijnend dat in deze aflevering zo weinig is weergegeven van de hoe wij in het kamp hebben moeten leven, met steeds de dood voor ogen. Verder hoop ik dat in de volgende uitzending ook de daaropvolgende oorlog nog aan de orde komt: de bersiaptijd waarin we nog ongeveer een half jaar in uiterst bedreigende omstandigheden moesten leven door de beschietingen en overvallen die op de kampen plaatsvonden. En waarbij ook nog velen het leven lieten.
Goede documentaire. Mijn moeder was Indo en zat in een vrouwenkamp met haar moeder en mijn zus die nog een baby was. Mijn vader was in het KNIL en werd krijgsgevangene in een Jappenkamp. Hij is op Veterans Day 2009 in Amerika overleden. Heeft geleden in het Jappenkamp, sprak er niet veel over, maar had wel jarenlang nachtmerries. Zo'n ervaring is niet gemakkelijk te vergeten. Zelfs mijn grootvader, een Nederlandse gepensioneerd militair toen, werd gevangen gezet door de Japanners. In het Air and Space Museum in Washington DC is de Enola Gay te zien, alsook de Japanse fighter planes waarvoor mijn vader en andere gevangenen de airstrips moesten aanleggen. Interessante uitzending.
Indo's zaten wel degelijk in het kamp. Mijn familie bestaat voornamelijk uit Indo's, van wie alle mannen in het kamp verbleven. Dat gold ook voor een volbloed Indonesische tante getrouwd met een Indo met haar drie minderjarige zoons. Een Indo-neef van mij werd opgepakt toen hij 18 jaar werd.
er word gesuggereert dat het wepen van 2 atoombommen op Japan noodzakelijk was om de Japanse overgave af te dwingen. dit is onjuist. de Japanse overgave is waarschijnlijk ingegeven door de Russische opmars in Mantsjoerije, operatie "August Storm". De Russen hadden de plannen al klaar om het Japanse vasteland te veroveren. Japan gaf zich liever over aan de Amerikanen dan aan de Russen. dat heeft ze uiteindelijk geen windeieren gelegd, want het werd een succesvolle economie.
Zowel in Nederland,Oost-Indie en Australie leefde men voor de oorlog onder het motto"nooit meer oorlog" en het "gebroken geweertje".Zeker in het veraf gelegen Indie en Australie was men volkomen verrast door de successen van de Japanse Marine en hun leger.Zelfs niet na de moordpartijen van de Japs in Sjanghai.En later de onverhoedse aanval op Pearl Harbor.Ons leger in Indonesie moest het wel met heel primitieve bewapening doen. Onze vloot had wel kansen:zo was er de mogelijkheid een hele Japanse invasievloot bij Banten in de grond te boren(schrijver Dr. L.de Jong 11e deel b vande oorlog ). Ook Australie was volkomen overrompeld en kende alleen een behoorlijke marine,die meevocht met de Hollanders. In Nd.Australie bij Darwin,waren het de vrijwilligers onder de burgerbevolking,die maatregelen namen toen de stad dichtbij de Japanse invloed vanuit Timor kwam te liggen.Jarenlange beinvloeding van vooral socialistische zijde daar,had er voor gezorgd dat daar onvoldoende defensie was.Doordat de veeboeren gelast werd al hun vee naar zuid -Australie te verhuizen,kon men bewerkstelligen dat de Japanners vanuit het nabije Timor voorlopig geen leger aan land konden zetten.Ze zouden in 'n grote leegte van honger omgekomen zijn.Door het dappere optreden van de bevolking in Noord-en Midden-Australie is Australie in het begin ontsnapt aan de ellende.Later werd de slag in de Koraalzee bij het grote Barriererif het Stalingrad van de Japanse vloot.Conclusie "wie vrede wil schuwt niet zichzelf te bewapenen",al een gezegde van de Romeinen. Uit de geschiedenis valt veel te leren........Daarom is uw programma heel interessant en spreekt juist de jongeren aan die dan vaak de hele waarheid willen weten..... Hongersnood en dwangarbeid Graag wil ik nog iets toevoegen over de verhouding Japanners t,o,v, de Indonesiers. De goed opgeleide Indonesische elite was blij met de Japanse invasie: die versnelde immers hun mogelijkheden.Het overgrote deel van de bevolking ondervond al gauw problemen,toen de Japanners verplichtten hun japanse rijstsoorten in Indie te gaan inzaaien.Voor wie het weet...was dit een zg. lange-dag-plant,die alleen in Japan vrucht kan dragen vanwege de ligging op hogere geografische breedte.In Indonesie zijn de dagen te kort daarvoor,vanwege de ligging bij de evenaar.Mede als gevolg....hongersnood,door misoogsten.
Geachte NPS, In aflevering 7 over Nederlands-Indië zegt of suggereert Rob Trip dingen waar ik graag even op wil reageren: 1. Ruime tijd voordat de Japanners Nederlands-Indië binnenvielen waren al vele Nederlanders aldaar ernstig verontrust over de dreigingen van de Japanse machtsontplooiïng. 2. De Japanse interneringskampen waren weldegelijk bedoeld als vernietigingskampen. Alleen op z'n Japans: geruisloos langzaam dood laten gaan in afgelegen gebieden door ondervoeding, afbeuling en indolentie. 3. Wat u vertelt over de houding van de Indonesiërs t.a.v. de Nederlanders en de onafhankelijkheid is zeer genuanceerd. Op Java en in bizonder Oost-Java was men inderdaad fel anti-Nederlanders. Op Sumatra aanzienlijk minder. Men was daar zelfs eerder anti-Java. Vaak merkte je zelfs niets van anti Nederlandse houdingen. De Indonesische identiteit werd toen nog maar beperkt en vaag beleefd. 4. Ik ben geboren in 1939 op Sumatra en heb daar tot 1958 gewoond. Al gebeurtenissen die u belicht komen me zeer bekend voor.
Jammer dat tijdens deze aflevering werd gezegd dat Indo's niet in Jappenkampen terechtkwamen. Zij zaten daar wel degelijk. Er werd gekeken naar het percentage Aziatisch bloed dat men wel of niet bezat. Dit was zo verwarrend dat zelfs de Jappen er niet uit kwamen. Het is maar goed dat mijn vader (een "Indo" en in mei vorig jaar overleden) dit niet heeft gezien. Het zou hem erg veel verdriet gedaan hebben. Op latere leeftijd had hij regelmatig nachtmerries over het Jappenkamp.
Heb ik het mis? De foto die getoond wordt van de 'studenten Technische Hogeschool Bandoeng' in de uitzending van vanavond laat m.i. niet het gezicht van Soekarno maar dat van Hatta zien. op de foto lid van het bestuur van de Indon. Vereeniging in Nederland. Verder een mooie uitzending!