2 - Verder onder vreemd gezag
AfleveringenAflevering 2 - Verder onder vreemd gezag
Om de filmpjes te kunnen bekijken heeft u de Adobe Flash Player nodig en moet uw browser Javascript ondersteunen.
Bekijk aflevering 2: 'Verder onder vreemd gezag'
Bron: NPS
Media:
-
Aflevering 2 - Verder onder vreemd gezagAflevering 2 - Verder onder vreemd gezagBekijk aflevering 2: 'Verder onder vreemd gezag'Bron: NPS
Duitse uitleg invasie NederlandDuitse uitleg invasie NederlandDuitsland heeft in mei 1940 het neutrale Nederlandse broedervolk onder de voet gelopen. Twee Duitse komieken leggen uit waarom.Bron: De Oorlog, deel 2 (1 min 39 sec.)
'Nu zijn wij Duits''Nu zijn wij Duits'De Haagse scholiere Edith van Hessen beschrijft in haar dagboek de oorlogsdagen, Rotterdam en constateert dat Nederlanders Duits zijn geworden.Bron: De Oorlog, deel 2 (28 sec.) -
Reactie op Duitse invasieReactie op Duitse invasieNederland reageerde passief op de Duitse inval van 10 mei 1940. Burgemeester J.J.G. Boot zag de Duitsers langskomen. Jan Uitham uit Noorderhoogebrug kreeg vrij van zijn baas en ging zwemmen in een kanaal.Bron: De Oorlog, deel 2 (1 min. 45 sec.)
Seyss-Inquart spreektSeyss-Inquart spreektRijkscommissaris Seyss-Inquart houdt in juli 1940 een redevoering in een zaal in een dierentuin waarin hij benadrukt dat de Nederlanders - onder Duitse supervisie - zélf verantwoordelijk blijven voor het eigen land.Bron:
Beeld en Geluid: Polygoon Hollands Nieuws, 14 juli 1940
Bezet Nederland juli 1941Bezet Nederland juli 1941Een maand na de Duitse inval van de Sovjet-Unie is het zomerse Nederland in juli 1941 al een jaar gewend aan de Duitse bezetting: beelden van Amsterdam en zeilers.Bron: De Oorlog, deel 2 (1 min. 10 sec.)
2. Verder onder vreemd gezag
Wat in het Nederlandse straatbeeld vooral opviel, de eerste maanden na de Duitse inval in mei 1940, was de aanwezigheid van Duitse soldaten. Die hadden het hier erg naar hun zin. Over het algemeen was het leven voor hen goed in Nederland: genoeg te eten, volop vertier en weinig gevaar.
Duitse soldaten schreven enthousiaste brieven naar huis; en in de bioscoopjournaals kon je wekelijks zien hoe ze er, als een soort geüniformeerde toeristen, in slaagden vriendschappelijke contacten aan te knopen met de Nederlandse bevolking.Dat beeld staat centraal in aflevering 2 van de serie De Oorlog, die zondag 1 november om 20.15 uur op Nederland 2 wordt uitgezonden. Het leven ging door, in die eerste periode na de bezetting. Heel veel merkten de meeste mensen niet van de nieuwe situatie, behalve natuurlijk daar waar veel oorlogsschade was geleden.
In Rotterdam, waar de hele binnenstad plat lag, en, bijvoorbeeld, in Rhenen. Ook daar was veel schade ontstaan door de felle gevechten rond de Grebbeberg. Er waren geen Rhenenaren gedood, ze waren allemaal bijtijds met boten geëvacueerd. Kort na de bevrijding keerden ze terug, en namen ze vol energie de herbouw van hun stad ter hand, net als in Rotterdam.
Wat je verder merkte van de bezetting hing sterk af van waar je woonde. In gebieden als Amsterdam-Zuid was de oorlog nooit ver weg. Daar waren tientallen panden in beslag genomen door de bezetter die er kantoren vestigde.
En veel huizen werden ook gevorderd om er officieren te huisvesten. Veel mensen moesten Duitse militairen in huis nemen, in de buurt van het Concertgebouw gebeurde dat bijna huis aan huis. Verhuurders en makelaars deden er heel goede zaken.
Maar er waren ook dorpen in Nederland waar je nooit een Duitser zag. Noorderhoogebrug in Groningen bijvoorbeeld, daar waren er een paar doorheen getrokken aan het begin van de oorlog, en soms stond er een op wacht bij een brug, maar verder was de oorlog daar heel ver weg.
De eerste officiële manifestatie van het nieuwe bewind was op 29 mei, in de Ridderzaal in Den Haag. Daar werd de hoogste man geïnstalleerd, Arthur Seyss-Inquart, Hitlers vertegenwoordiger in Nederland.
Hij toonde zich van zijn gematigde kant, en wekte de indruk dat hij Nederland geleidelijk wilde inpassen in het Derde Rijk, zonder dwang. Maar hij liet er geen twijfel over bestaan dat de wil van zijn Führer voor hem de hoogste wet was.
Achter de schermen was de Duitse bureaucratie in Den Haag al wel direct begonnen met de voorbereiding van de anti-joodse maatregelen. De verordeningen die later de uitsluiting van de Joden moesten regelen werden vanaf mei 1940 al voorbereid.
Ook de verplichte legitimatie met een niet te vervalsen persoonsbewijs zat al direct in de pijplijn, dat was een belangrijk middel bij de isolering van de Joden. In deze aflevering van De Oorlog laat Rob Trip een foto zien waarop twee medewerkers van Seyss-Inquart in Amsterdam de joodse weekmarkt bezoeken, alsof zij al hun toekomstig werkterrein verkennen.
In het lokale bestuur kondigen zich de eerste veranderingen ook al aan. Burgemeester Boot van Wisch, in de Achterhoek, raakt in conflict met een plaatselijke NSB-leider die hem zelfs laat arresteren. Hij komt met de schrik vrij, maar het voorval maakt duidelijk dat de Duitsers en hun handlangers spoedig een eind zullen maken aan de bestuurscultuur in Nederland.
De nazificatie is begonnen, eerst goedschiks, maar als dat niet snel genoeg gaat volgen er andere maatregelen. Na de Duitse aanval op de Sovjet Unie kondigt Seyss Inquart dat zelf ook aan in een toespraak in Amsterdam: Nederland moet snel kiezen tegen de communisten en voor de Duitsers, anders komen er andere maatregelen.
Zondag 1 november, NPS, De Oorlog, Verder onder vreemd gezag, Nederland 2, 20.15 uur
Herhaling: zaterdag 7 november, Nederland 2, 13.40u
Alle afleveringen
Sluit
Meer over deze aflevering
Reacties
De tv-serie De Oorlog is afgelopen, Reacties is gesloten.
Wat een geweldige site! Rijk aan informatie, lekker veel filmpjes. Je kan er uren blijven klikken. Hulde!
Een eigentijdse serie over de oorlog, gemaakt vanuit moderne inzichten. Dat levert verassende informatie die het traditionele beeld van de oorlog nuanceert. Echter, door de nieuwe aanpak en andere keuzes wordt ook veel overgeslagen en daardoor wordt de werkelijkheid soms erg versimpeld. De strijd in mei 1940 wordt bijvoorbeeld gereduceerd tot het bombardement op Rotterdam en de gevechten op de Grebbeberg worden heel vluchtig besproken. De tweede aflevering staat alleen stil bij de Duitse gesneuvelden, terwijl er toch 400 Nederlandse militairen zijn omgekomen. De aandacht die wordt gelegd op dagboeken en het leven van gewone mensen brengt de oorlog dichterbij, maar heeft als nadeel dat het bijzondere (de gevechten, de organisatie van de Duitse bezettingsmacht e.d.) onderbelicht wordt. Over 25 tot 30 wordt dat ongetwijfeld in een nieuwe serie anders aangepakt.
Interessante serie, ik ga de afleveringen zeker volgen, maar ik kijk ook uit naar verdere reacties van kijkers en in het bijzonder van mensen als dhr.Van Loevezijn (zie boven). Ik vind het namelijk, geboren in de tweede na-oorlogse generatie en geen 'WOII expert', moeilijk te beoordelen of dat wat getoond wordt een 'volledig / evenwichtig' (voor zover ooit bij benadering mogelijk) beeld geeft. Er is zoveel informatie beschikbaar... Dus dank voor de opmerkingen en aanvullingen gepost op de website!
Ik vind het een erg goede serie! Veel dank en waardering voor de makers en medewerkers! Alleen werd nu volgens mij een duits citaat in een krantenartikel gebruikt als illustratie dat de nederlanders positief zijn over het duitse leger? En verder is het lastige dat er zoo veel materiaal te vinden is over WOII dat je alles, hoe tegenstrijdig ook, kunt onderbouwen. Ik ben wel blij dat het beeld dat L. de Jong ooit heeft gemaakt (wat hij overigens nauwelijks anders had kunnen doen) over goed (wij) /kwaad (zij) nu genuanceerder wordt verteld. Ik ben de geallieerden godsdankbaar, maar zo zwartwit als eerder vaak werd gemeld, dat kan niet. Zwartwit over een periode, over een volk of een land kan nooit. Tenslotte; als je ziet hoe lang Nederland over zo'n nuancering over goed/kwaad doet (het is toch al bijna 65 jaar na de bevrijding, en ook in Rotterdam kwam bijvoorbeeld pas 50 jaar na een geallieerd bombardement op Tussendijken (het zogenoemde vergeten bombardement) een herdenkingsmonument te staan, omdat het toch die goeie geallieerden waren), terwijl we aan de andere kant willen dat bijvoorbeeld Serven en Kroaten al na een paar jaar weer normaal en vergevingsgezind met elkaar om moeten gaan; dat vind ik wel opvallend. Vergevingsgezind is iets groots, dat volgens mij alleen lukt als er giga-grote voorbeelden en bijzonder knappe leiding zijn (vergelijkbaar met Mandela)
Er zou zelfs geschoten worden op mensen die het verduisteringsverbod negeerden zegt U. Maar dat is ook daadwerkelijk gebeurt, in ieder geval 1 geval zijn een man en vrouw in Amsterdam door de ramen vanaf de straat door Duitsers dood geschoten omdat zij hun raam niet hadden verduisterd. De politiefoto's zijn gepubliceerd.
In het eerste deel heb ik de strijd aan de Afsluitdijk gemist.Hier hebbn de Duitsers flinke verliezen geleden en hadden de dijk nooit in handen gekregen.
het is ongelovelijk , dat in deze serie is het invoeren van het persoonsbwijs, precies het zelfde persoonsbewijs wat je nu verplicht bent te tonen,in dit zgn vrije land.
Venlo,3 november 2009. Geachte heer van Liempt, Zoals in mijn brief van enkele weken geleden al aangekondigd enig commentaar van een tijdgenoot,jaargang 1922, 1. Wat Rotterdam betreft,het vergissingsexcuus hoorde ik al in 1965 van mijn Duitse relaties.Of het bombardement volkenrechtelijk te verdedigen is,maakt voor de slachtoffers niet veel uit.Persoonlijk heb ik de indruk,dat ook de hand van Hermann Göring in het spel was,gezien zijn trots op zijn Fallschirmjäger,die in het Westland en in Rotterdam in de klem zaten.Er is zelfs geprobeerd een Krijgsgerecht procedure te starten tegen Nederlandse Autoriteiten,die verantwoordelijk waren voor het afvoeren van ongeveer 800 gevangen Jäger"naar Engeland,maar dit bleek niet houdbaar.Wat hiervan ook zij,het bombardement op Middelburg,enkele dagen later,was zeker terreu 2.In Uw voor-publcatei in de Volkskrant van 31 october staan twee storende fouten. a. Op de foto inspecteer Seyss-Inquart niet de (nederlandse)arbeidsdienst maar de (duitse) Organisation Todt.Zie de uniformen met hakenkruisarmband. b.Seyss-Inquart is niet gearresteerd in Delden,dat al in april door de Engelsen was bevrijd,maar in een hotel in Hamburg in Mei 1945,waarheen hij overzee per Schnellboot gevlucht was. 3.De in Uw uitzending getoonde haast paradijselijke beelden van Duitasers in Nederlnad zijn afkomstig uit Duits propagandamateriaal en geven de stemming niet goed weer.Ik heb die ervaren,wel als berustend,maar afhoudend en hier en daar zelfs grimmig. Ik wacht de volgende publcaties met belangstelling.Zoals ik U al schreef,U kunt mij nooit inhalen,:Ik was erbij en U niet Succes gewenst, J.van Loevezijn
Ik voel me unheimisch bij de beelden van het Persoonsbewijs begin 1941. Waarom? Sinds september 2009 moeten ook wij bij aanvraag van een paspoort conform EU- en ministeriële richtlijn onze vingerafdrukken weer inleveren.
Over het Erlaß van 1 januari 1941 valt nog wat te zeggen, hoor! De secretaris-generaal van Sociale en Economische Zaken, dr. Hans Max Hirschfeld, bleef van 1940 tot 1945 aan. Hij was Joods en had zowel de Nederlandse als tot 1935 de Duitse nationaliteit. Een Nederlandse joodse ambtenaar onder de bezetting. Vreemd, hè. En dat de NSDAP- en SD-mensen allemaal 'antisemieten pur sang' waren, is echt een onhistorische bewering. Vele mensen waren opportunisten, pasten zich aan. Net zoals in de Sovjet-Unie de kinderen bij de Comsomol gingen en vader bij de grenspolitie werkte. Ik word een beetje moe van het anachronisme in deze uitzending. Tot de zomer van 1942 was het voorziene plan voor Joden die niet naar Palestina of Turkije emigreerden de gedwongen 'Umsiedlung' naar Madagascar, waar Frankrijk voor miljoenen joden aparte dorpen en steden moest bouwen. Het Madagaskar-Plan. Kent u ook het Haavara-Abkommen?
Miste in de eerste aflevering wat info, maar ik vond aflevering 2 van een zeer goed niveau. Zat goed in elkaar, en interessante verhalen met een behoorlijke uitdieping. Mijn complimenten aan alle medewerkers van deze serie, en ik keek alweer uit naar volgende week.
Na veel kritiek op aflevering 1, heb ik nu alleen maar lof over deze aflevering. Ik hoop dat de volgende afleveringen dit niveau ook hebben!!!!
indrukwekkende serie. Al jaren lees ik vele boeken over de 2e wereldoorlog, ik ben blij met deze informatieve en uiterst objectieve serie die m.i. een goed tijdsbeeld geeft. Waardevol voor ons nageslacht met complimenten aan de makers.
Ik heb beide uitzendingen gemist, ben ze echter nu aan't "inhalen"via internet!Indrukwekkende serie,veel informatie, tja....ook kippenvelmomenten, mede door verhalen van mijn ouders! Complimenten voor de wijze waarop Rob Trip "vertelt"!
Een heel wat betere aflevering dan de vorige, waar in kort bestek toch wel erg veel hooi op de vork genomen werd. Ditmaal gelukkig minder onderwerpen, duidelijkere verbanden en (dus) meer uitdieping. Het beeldmateriaal is al wat vaker een mooie aanvulling op hetgeen we elders al zagen. En beelden als van die zo ontspannen en breed lachende de Joodse weekmarkt bezoekende medewerkers van Seyss-Inquart blijven lang op het netvlies staan.
onbegrijpelijk dat niets over het bombardement op middelburg wordt gezegd. Eén zinnetje na rotterdam was voldoende geweest. Ook de binnenstad van middelburg brandde op 17 mei uit. verder ben ik heel tevreden over de serie.
mijn interesse in WO I en II heeft mij al zeer veel docomentair materiaal opgeleverd, doch wat Rob Trip nu laat zien, vind ik werkelijk heel bijzonder en verdient meer dan alleen maar lof!!! Met name de wijze waarop de rol van het ambtenaren wordt belicht... Volgaarne zou ik zien dat de NPS zich moeite getroost een vervolg aan dit item geeft in de komende jaren. Vanzelfsprekend ook mijn respect en dank naar alle medewerkers die dit hebben tot stand gebracht. Nogmaals: COMPLIMENT!!
Zeer goede serie tot op heden die vooral een erg goed beeld van de situatie geeft van gewone mensen en vooral zaken waar je niet altijd iets van zag of las in publicaties. Het researchwerk is daarmee van uitstekende kwaliteit.
Zeer goede serie kon niet op tijd thuis zijn,was bang dat ik deze aflevering zou missen maar heb hem gevonden op internet. Mooie en fijne serie laat de rest ook zo zijn.
Goede serie met informatieve en objectieve informatie, mooi tijdsbeeld geschetst. Kijk uit naar de volgende afleveringen.
Wat een facinerend begin van een serie ben benieuwd naar de het vervolg. Mijn complimenten aan alle medewerkers !
Indrukwekkende afleveringen met Rob Trip als ïngehouden"verteller. Heel veel dank voor deze leerzame serie die ook voor nu nog levenslessen zorgt. Werkelijk imposant.
bijzonder,facinerend en informatief. wat een waardevolle documantaire.